Welke invloed hebben hormonen op epilepsie en epilepsiemedicatie? En hoe kunnen zorgverleners vrouwen met epilepsie beter begeleiden tijdens de kinderwens, zwangerschap en periode daarna? Deze vragen stonden centraal tijdens een sessie die neuroloog Maastricht UMC+ Marielle Vlooswijk uit Maastricht bijwoonde tijdens het Europese Epilepsie Congres (EEC) in Athene.
De sessie richtte zich op de relatie tussen epilepsie, hormonen en de vruchtbare levensfase. Volgens Vlooswijk werd daarbij niet alleen aandacht besteed aan wetenschappelijke ontwikkelingen, maar ook aan de manier waarop zorgprofessionals hierover met patiënten communiceren. Een belangrijk thema was het voorkomen van stigmatisering en het gebruik van duidelijke, inclusieve taal in de spreekkamer. Daarnaast kwamen de effecten van genderbevestigende hormoontherapie op epilepsie en anti-aanvalsmedicatie aan bod.
Interacties tussen hormonen en medicatie
Tijdens de presentaties werd benadrukt dat bepaalde anti-aanvalsmedicijnen invloed kunnen hebben op hormoonbehandelingen en andersom. Vooral enzyminducerende middelen, zoals carbamazepine en fenytoïne, kunnen de werking van hormonen beïnvloeden. Voor zorgverleners is het daarom belangrijk om mogelijke interacties zorgvuldig te controleren en waar nodig behandelingen aan te passen. Volgens Vlooswijk onderstreepte de sessie nogmaals hoe belangrijk individuele begeleiding is voor mensen die zowel epilepsiemedicatie als hormonale therapieën gebruiken.
Nieuwe inzichten rond valproaat
Een andere presentatie ging over onderzoek naar het gebruik van valproaat bij mannen met epilepsie rondom de conceptiefase. De aanleiding hiervoor was eerdere bezorgdheid over mogelijke effecten op kinderen van mannen die dit medicijn gebruiken op het moment van conceptie. De Deense onderzoeksgroep presenteerde nieuwe analyses van Scandinavische gegevens. Daarbij konden eerdere zorgen over ontwikkelingsstoornissen bij kinderen niet opnieuw worden bevestigd. Volgens Vlooswijk is meer onderzoek nodig, maar bieden de nieuwe resultaten wel belangrijke inzichten voor de dagelijkse praktijk. Tegelijkertijd benadrukten de onderzoekers dat wetenschappelijke bevindingen zorgvuldig moeten worden geïnterpreteerd en dat vervolgonderzoek noodzakelijk blijft om eventuele risico’s verder in kaart te brengen.
Ondersteuning van preconceptie tot postpartum
De laatste presentaties richtten zich op de begeleiding van vrouwen met epilepsie tijdens het volledige traject van kinderwens tot en met de periode na de bevalling. Daarbij werd gekeken naar knelpunten die vrouwen in de praktijk ervaren en naar manieren om de zorg beter op elkaar af te stemmen. Een van de opvallende initiatieven was de ontwikkeling van drie gesprekstools die vrouwen ondersteunen bij gesprekken met hun huisarts, epilepsiebehandelaar en obstetricus. Deze hulpmiddelen zijn ontwikkeld om belangrijke onderwerpen tijdig bespreekbaar te maken en vrouwen beter voor te bereiden op keuzes rondom zwangerschap en behandeling. Ook gedeelde besluitvorming kreeg veel aandacht. De presentatoren lieten zien hoe zorgverleners patiënten kunnen ondersteunen bij het maken van keuzes die passen bij hun persoonlijke situatie, wensen en medische omstandigheden.
Praktische hulpmiddelen voor de spreekkamer
Voor Vlooswijk was een van de meest waardevolle opbrengsten van de sessie het overzicht van beschikbare medicijnen tijdens zwangerschap en kinderwens. Dit hulpmiddel geeft niet alleen aan welke middelen als veilig of minder veilig worden beschouwd, maar laat ook zien hoeveel wetenschappelijk bewijs hiervoor beschikbaar is. Volgens haar kan een dergelijke visuele ondersteuning helpen om complexe informatie toegankelijker te maken voor patiënten en daarmee bijdragen aan betere gezamenlijke besluitvorming. De sessie maakte duidelijk dat goede epilepsiezorg niet alleen draait om aanvalscontrole, maar ook om begeleiding bij belangrijke levensfasen. Door meer aandacht voor hormonale factoren, medicatieveiligheid en gedeelde besluitvorming kunnen mensen met epilepsie beter worden ondersteund bij keuzes rondom kinderwens, zwangerschap en gezinsvorming.
Van 5 tot en met 9 september 2026 vond in Athene het Europese Epilepsie Congres plaats. Tijdens dit internationale congres delen epilepsiezorgprofessionals uit heel Europa de nieuwste kennis en ontwikkelingen binnen het vakgebied. SepiON doet dagelijks verslag vanuit Athene. In samenwerking met de Nederlandse Liga tegen Epilepsie worden korte interviews gemaakt met deelnemende Nederlandse epilepsiezorgprofessionals.