Epilepsie moet mogelijk minder worden gezien als een aandoening die zich uitsluitend op één plek in de hersenen afspeelt. Tijdens een sessie in Athene op het Europese Epilepsie Congres 2026 onder leiding van Maeike Zijlmans, neuroloog en hoogleraar aan het UMC Utrecht en SEIN Expertisecentrum voor Slaap en Epilepsie, stond de vraag centraal of epilepsie vooral een netwerkziekte is of toch moet worden beschouwd als een focale aandoening.
De sessie belichtte het onderwerp vanuit verschillende invalshoeken. Een daarvan was het onderzoek naar de samenwerking tussen individuele hersencellen. Premysl Jiruska liet zien hoe gezonde en zieke neuronen met elkaar communiceren en hoe die samenwerking kan bijdragen aan het ontstaan van een epileptisch netwerk. Ook vanuit de klinische praktijk zijn er aanwijzingen dat epilepsie niet altijd strikt lokaal blijft. Georgia Ramantani benadrukte dat focale epilepsie vaak kenmerken heeft die meer verspreid over de hersenen voorkomen. Vooral bij kinderen kunnen epileptische aanvallen zich generaliseren, terwijl de oorsprong van de epilepsie toch focaal blijft. Daarnaast kan het karakter van epilepsie in de loop van de tijd veranderen. Een epilepsie die aanvankelijk duidelijk vanuit één gebied lijkt te ontstaan, kan later meer gegeneraliseerde kenmerken krijgen. Dat maakt het begrijpen van de onderliggende hersennetwerken belangrijk voor zowel diagnose als behandeling.
Grote databanken bieden nieuwe mogelijkheden
Een ander perspectief kwam van Philippe Kahane, die werkt aan een grote database. Met behulp van zo’n database kan worden onderzocht hoe aanvalssemiologie – de manier waarop epileptische aanvallen zich klinisch uiten – samenhangt met de onderliggende hersennetwerken. Door gegevens van veel patiënten te verzamelen en te combineren, hopen onderzoekers patronen beter zichtbaar te maken. Dat kan uiteindelijk helpen om epilepsie nauwkeuriger te classificeren en beter te begrijpen welke hersengebieden en netwerken betrokken zijn bij aanvallen. De verschillende presentaties laten volgens Zijlmans zien dat de tegenstelling tussen focaal en netwerk mogelijk te simpel is. Epilepsie kan beginnen in een specifiek hersengebied, maar de manier waarop de ziekte zich manifesteert wordt mede bepaald door de verbindingen met andere delen van het brein. Ook was er tijdens deze sessie een presentatie van Fabrice Bartolomei, die vanuit Computer Science kijkt of je een soort computernetwerk kan maken waarmee je het brein namaakt en waarin je vervolgens kan bedenken: als ik dit of dat als behandeling doe, hoe gaat dat werken?
Het was een ontzettend interactieve sessie tijdens het Europese Epilepsie Congres 2026 waarin vanuit alle hoeken epilepsie belicht werd.
Van 5 tot en met 9 september 2026 vond in Athene het Europese Epilepsie Congres plaats. SepiON deed dagelijks verslag van het congres. In samenwerking met de Nederlandse Liga tegen Epilepsie werden korte interviews gemaakt met Nederlandse epilepsiezorgprofessionals die deelnemen aan het congres.
Dit werd mede mogelijk gemaakt dankzij een onvoorwaardelijke financiële bijdrage van de firma’s Angelini Pharma, LivaNova – VNS Therapy™ Epilepsy en UCB.